Aile Evrimi

 

Aile öğretilerinin hayat içerisindeki yeri ve önemi ne zaman değişir?

Bununla ilgili en net fikrim, kişinin kendi öğrenmelerinin farkına varmasıyla bu değişimin başladığı yönünde. Çünkü aile kültürü, en çekirdek halinde bile çok sayıda sentez barındırmaktadır. Ancak zamanla bu sentezleme süreci görünmez hale gelir. Mendel çaprazlamalarını andıran aile oluşumları, üst soyun izlerini durmaksızın aktarmaya devam eder.

Bu aktarımlar bilinçsiz şekilde ilerlediğinde ise ortaya çıkan durum, doğrudan bir öğrenmeden çok değişim ve dönüşüm sürecinin kendisi olur. Çünkü öğrenme, istendik davranış değişikliklerinin sağlanabilmesi anlamını taşır. Geniş bir perspektiften bakıldığında tüm aktarım süreçleri öğrenme gibi görünse de içerik bakımından bunun her zaman böyle olmadığı anlaşılır.

Örneğin aile üyelerinin birbirlerine bağırdığı ve iletişimde üstünlük için en yüksek sesi çıkaranın seçildiği bir aile yapısında, davranış kalıplarının aktarılması öğrenme olarak nitelendirildiğinde; bu ailenin çocuklarının kuracakları yeni aile düzeninde de bağırmanın üstünlük sağlayacağına dair bir inanç oluşacaktır. Oysa bu davranış, sağlıklı iletişim içerisinde değerlendirilemez.

Bu durumda öğrenme gerçekleşmiş görünmektedir; fakat eğitilmiş, yani istenilen biçimde şekillendirilmiş bir öğrenme gerçekleşmiş olmayacaktır. Daha çok kuşaktan kuşağa aktarılan bir davranış örüntüsünün devamı söz konusudur.

Öğretilerin zamanla değişime uğraması ise toplumun dönüşümüyle birlikte farklı sonuçlar doğurabilir. Eğer toplum, başlangıçta oluşturulmuş bazı öğretileri zaman içerisinde sorguluyor ve istendik davranışın dışında kalanları doğru kabul etmiyorsa; burada daha işlevsel bir öğrenmenin oluşmaya başladığı söylenebilir.

Örneğin “dürüst olunmalı” öğretisinin, etik ikilemler dışarıda bırakıldığında hayatın doğal akışına gerçekten entegre edilmesi durumunda; aile üyelerinin üst nesilden ne aktardıkları dürüstlük konusunda belirleyici olmaksızın yeni bir öğretiye geçiş mümkün hale gelebilmektedir.

Bu durum, öğrenmelerin aile ekosistemi içerisindeki evrimini açıklamaya yaklaşmaktadır. Eğer bu evrim sağlıklı biçimde ilerliyorsa, hem bireyin yaşamla kurduğu ilişkiyi hem de sonraki nesiller için oluşturulan zemini daha verimli hale getirme ihtimali taşımaktadır.